Gebruikelijk loon bij een startende of verlieslatende BV

Een BV kan winst maken en toch geen geld hebben om het salaris te betalen. Zij kan ook verlies rapporteren en ruim voldoende liquide middelen bezitten. Het gebruikelijk loon verlagen op basis van alleen het jaarresultaat vermengt daarom twee vragen: wat is een passende beloning voor de arbeid, en wat kan de onderneming financieel dragen?

Twee routes die niet door elkaar mogen lopen

Artikel 12a, lid 2, biedt een wettelijke route wanneer het loon uit de meest vergelijkbare dienstbetrekking lager is dan het uitgangspunt van lid 1. Die route blijft ook bij een verlieslatende BV een functievergelijking. Een beginnende onderneming kan een beperkte functie kennen, maar de enkele afwezigheid van omzet maakt de feitelijk verrichte arbeid niet waardeloos. ¹

Daarnaast beschrijft het Handboek Loonheffingen een uitvoeringsbenadering voor starters en continuïteitsproblemen. Bij een start kan onvoldoende kasstroom door aanloopinvesteringen of lage omzet een lager loon ondersteunen; de beschreven startersperiode is maximaal drie jaar, waarbij een voorafgaande periode als ondernemer zonder BV meetelt. De uitleg gaat in beginsel uit van ten minste het bij de arbeidsduur passende wettelijke minimumloon. Een beroep wegens bedreigde continuïteit vereist een eigen beoordeling. ²

Dit is geen automatische wettelijke vrijstelling voor alle nieuwe BV’s. Evenmin kan in 2026 zonder meer een beroep worden gedaan op de vroegere regeling voor innovatieve start-ups. Nieuwe gevallen vielen daar vanaf 2023 buiten; ook het tijdelijke overgangsrecht is inmiddels verstreken. Verwar een oude publicatie over die specifieke regeling niet met de actuele beoordeling van financiële problemen. ²³

Het kasstroomverhaal moet aansluiten op de keuzes van de DGA

Een liquiditeitsprognose moet beginnen bij de beschikbare middelen en de daadwerkelijk opeisbare verplichtingen. Neem belastingbetalingen, leveranciers, financieringslasten en noodzakelijke investeringen mee. Maak aannames over ontvangsttermijnen zichtbaar. Een begroting die alleen de gewenste loonverlaging als sluitpost gebruikt, verklaart niet waarom andere maatregelen onvoldoende zijn.

Wat een continuïteitsdossier moet verklaren

Beschrijf de oorzaak, verwachte duur en ernst van het tekort. Leg vast welke kosten kunnen worden uitgesteld, welke financiering beschikbaar is en waarom een normaal loon de voortzetting bedreigt. Koppel de voorgenomen loonhoogte aan een concrete periode en een herbeoordelingsmoment. Een prognose is sterker als zij achteraf met de gerealiseerde kasstroom wordt vergeleken en afwijkingen worden verklaard.

Een incidenteel tegenvallend jaar is daarbij iets anders dan structureel verlies dat de onderneming in gevaar brengt. De Belastingdienst beschrijft die beperking expliciet. Voor verlaging tot onder het passende minimumloon wegens continuïteitsproblemen volstaat geen algemene verwijzing naar het Handboek; de bijzondere omstandigheden moeten individueel worden beoordeeld. ²

Ook in de uitspraak van Rechtbank Zeeland-West-Brabant van 29 december 2022 bood de gestelde financiële situatie geen afdoende basis voor een lager loon. De zaak betreft oudere jaren, maar illustreert dat het bestaan van financiële problemen en hun fiscale betekenis afzonderlijk moeten worden onderbouwd. ⁴

Verwerk de uitkomst, niet alleen het gewenste bedrag

Een aangepast maandloon hoort te volgen uit de onderbouwde beslissing. Onbetaald laten van een overeengekomen of fiscaal vereist loon lost de fiscale vraag niet vanzelf op. Bespreek daarom vóór verwerking hoe lang de aanpassing geldt, welke feiten aanleiding geven tot herstel en of overleg met de inspecteur nodig is. Bij voortzetting van de onderneming moet het dossier ook kunnen verklaren waarom het lagere loon nog past nadat de kaspositie verbetert.